У гарадскім пасёлку Вялікая Бераставіца знаходзіцца ўнікальная цікавостка – гэта масіўныя руіны касцёла Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі. Гісторыя гэтага храма пачынаецца яшчэ ў першай палове 17 стагоддзі. Калі Геранім Хадкевіч прафінансаваў будаўніцтва кармеліцкага кляштара. Цалкам імаверна, што першы варыянт храма быў выкананы з дрэва. Аднак у некаторых крыніцах указваецца, што касцёл адразу быў мураваны. А вось як там было на самой справе, сцвярджаць вельмі складана.
Затое дакладна вядома, што ў 1741 годзе, касцёл у Бераставіцы, быў значна перабудаваны на старым падмурку. Ці нават нанава ўзведзены, – спрыяў гэтаму кашталян Юрый Мнішака.
Аблічча храма, якое дарэчы часткова можна ўбачыць і сёння, было сфарміравана якраз у той перыяд.
Так касцёл уяўляе сабой трохнефавую базіліку з трансептам і бязвежавым фасадам нартэксам, паўкруглай апсідай з сіметрычнымі сакрысціямі па баках.
Фасад умоўна падзелены на 3 часткі, франтон вылучаецца круглай нішай. На ўзроўні трэцяга яруса добра захаваліся пілястры.
Цікавы факт: пад бераставіцкім касцёлам знаходзіцца вялікі крыпторыўм з дзевяццю асобнымі памяшканнямі. Цалкам імаверна, што ён засыпаны, але не зруйнаваны.
Кармеліцкі кляштар быў скасаваны яшчэ ў першай палове 19 стагоддзя, а затым, у 1866 годзе, касцёл прымусова перададзены праваслаўнай царкве.
Жыхары Вялікай Бераставіцы гэты факт успрынялі не вельмі добра і нават актыўна спрабавалі вярнуць храм, ці атрымаць дазвол на будаўніцтва іншага. Аднак у іх гэта зрабіць не атрымалася. Магчыма менавіта таму мясцовыя актыўна падтрымлівалі паўстанне Кастуся Каліноўскага. Ёсць такая думка, што першыя нумары легендарнай падпольнай газеты “Мужыцкая праўда” друкаваліся ў скляпеннях гэтага касцёла (можа нават у тым самым крыптоўрыме).
Пад час, калі будынак выкарыстоўвалі як праваслаўную царкву, яго нязначна перабудавалі – з’явілася невялічкая вежа на страхе. У 1912 годзе, на сродкі тагачасных уладальнікаў маёнтка Юзэфа і Марыі Касакоўскіх, быў збудаваны новы касцёл (ён захаваўся і сёння дзейны).
Яшчэ трэба адзначыць, што ў 1920 годзе касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі быў вернуты вернікам і да самай Другой сусветнай вайны служыў філіялам прыхода Праабражэння Гасподняга.
Пасля 1945 года будынак выкарыстоўваўся як склад для тытуню. Затым у былым касцёла размяшчаліся склад мэблі і склад раённай спажывецкай кааператывы, паступова храм прыходзіў у заняпад. З 1960 года будынак ужо стаяў зачыненым і амаль неяк не выкарыстоўваўся. За гэты перыяд паспела абваліцца страха.
У 1990 годзе храм павярнулі вернікам, аднак аднавіць яго так і не ўдалося. Касцёл у Вялікай Бераставіцы закансерваваны і працягвае чакаць свайго часу.
Ніжэй кропка з адзнакай гэтай цікавосткі на мапе:
У гэтым краі будзе таксама варта наведаць сядзібу дэ Вірыёнаў у Лішках і паглядзець рэшткі маёнтка Солтанаў у Мураване.
View this post on Instagram
