Царква ў Крывічах
На цэнтральнай вуліцы пасёлка Крывічы захавалася Троіцкая царква другой паловы 19 стагоддзі. Калісьці на гэтым жа месцы існавала драўляная царква, якую заклаў ашмянскі ваявода Януш Кішка, яшчэ ў 1645 годзе.
Храм пабудаваны па тыпавым праекце ў псеўдарускім стылі. З адным цікавым адрозненнем: вежа храма трох’ярусная і чымсьці падобная да суседняга касцёла ў Крывічах.
Каменны храм, які можна ўбачыць сёння, пачалі будаваць у траўні 1886 года. Будаўнічыя работы прасоўваліся хутка і ўжо да 1887 года царква была цалкам скончана.
Крыху пазней, ужо ў пачатку 20 стагоддзя, на ахвяраванні прыхаджан дабудавалі каменную агароджу і браму.
Прыкладна ў сакавіку 1963 года царкву зачынілі, інтэр’ер, аздобу і абразы тады амаль цалкам знішчалі, а памяшканне аддалі пад патрэбы склада мясцовага прадпрыемства. У 1989 годзе будынак павярнулі вернікам, якія пачалі збіраць сродкі на аднаўленне.
Недалёка ад гэтых мясцін можна таксама наведаць касцёл у вёсцы Касцяневічы.
Узнясенская царква ў пасёлку Расоны
На самым поўдні пасёлка Расоны месціцца царква Узнясення Гасподняга. Гэты храм 19-га стагоддзя, збудаваны ў 1879 годзе з бутавага каменя, на месцы былой драўлянай царквы. Архітэктурны стыль можна адзначыць як рэтраспектыўна-рускі: шматкупальная кампазіцыя і адпаведныя элементы.
Расонская царква функцыянуе сёння, была адноўлена ў 1991-92 гадах. Таксама ў Расонах варта згадаць незвычайную сядзібу Гласка. Царква ў гонар Узнясення Гасподняга знаходзіцца на вуліцы Калгасная, 96а.
Троіцкая царква ў Даўгінаве
Сучасны аграгарадок Даўгінава, што ў Вілейскім раёне, быў калісьці свайго кшталту транспартнай развязкай. Бо тутака сыходзіліся 5 дарог, па якіх можна было трапіць у суседнія Будслаў, Крывічы, Куранец, Ілью і Плешчаніцы. З часоў першай згадкі мястэчка ў летапісах мінула ўжо 5 стагоддзяў, але да гэтага часу тут захаваліся цікавыя з гістарычнага пункту гледжання аб’екты: касцёл Святога Станіслава і Свята-Троіцкая царква.
Адшукаць гэты храм можна на вуліцы 17 верасня. Праваслаўная царква ў Даўгінава была пабудавана крыху пазней за касцёл, – у 1866 годзе. А дзесьці праз год, ковенскі біскуп асвяціў храм у імя Святой Тройцы.
Псеўдарускі стыль будынка ярка адлюстроўваецца не толькі ў формах, але і ў дэкоры царквы. Так для ўзвядзення выкарыстоўвалася белая цэгла, а сам храм увянчаны купалам, што ўсталяваны на васьмігранным барабане. На гранях прарэзаны невялічкія акенцы. Кожны ўваход (іх усяго тры) упрыгожаны калонамі, на якіх устаноўлены порцікі, што надае святыні аб’ёмнасць.
Царква Святой Тройцы абнесена каменнай агароджай, а перад галоўным уваходам зроблены вароты. Яны пабудаваны з той жа белай цэглы, што і царква. Немалаважны факт: за ўсю гісторыю існавання храма, службы ў ім не спыняліся. Гэтаму сведчаць запісы ў летапісы Даўгінаўскай царквы, якія вяліся з 1880 года.
У апошнія гады Свята-Троіцкая царква не раз рамантавалася. Элементы дэкору на фасадзе афарбоўвалі ў розныя колеры – сіні, ружовы, фіялетавы.
Свята-Васкрасенская царква ў Ярэмічах
У мястэчку пад назвай Ярэмічы захаваўся праваслаўны храм Ушэсця Гасподняга 1867 года. Па форме царква нагадвае крыж, а пабудаваная з бутавага каменя і цэглы. Мяркуючы па вонкавым выглядзе, архітэктурны стыль, які ўласцівы царкве, – псеўда-рускі.
Вядома што грошы на будаўніцтва царквы былі атрыманы з царскай казны па распараджэнні мясцовага ўрада.
Каля галоўнай брамы Васкрасенскай царквы дабудавана званіца, якую таксама ўзвялі з неапрацаванага каменя.
Падчас антырэлігійнай кампаніі ў храме зрабілі склад і такім чынам царква ў Ярэмічах “функцыянавала” не па прызначэнні ажно да 1989 года. Пасля царкву вярнулі ва ўлонне праваслаўя і аднавілі.
Сёння храм дзейны, яго даволі актыўна наведваюць прыхаджане, праводзяцца службы. Дарэчы недалёка ад Ярэмічаў ёсць пасёлак Першамайскі, у якім варта наведаць руіны сядзібна-паркавага комплексу Кашыцаў.
Свята-Казьма-Дзям’янаўская царква ў Вішневе
Праваслаўны храм у аграгарадку Вішнева пачынае сваю гісторыю ў 1863 годзе, як раз пасля падаўлення паўстання Каліноўскага. За тым часам актыўна пачыналі будавацца падобныя цэрквы, што лагічна – часта па даволі тыпавым праекце. Сваю агульную назву – “Мураўёўкі”, такія храмы атрымалі ў гонар генерал-губернатара Мураўёва. Што зразумела, не выключэннем стала і гэтая царква ў вёсцы Вішнева, якую скончылі да 1865 году.
Пры будаўніцтве царквы ў Вішневе ўзнікалі супярэчнасці і спрэчкі. Каталіцкае духавенства не ўхваляла выбар месца, бо літаральна за 15 метраў знаходзіўся касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
Часы былі тады складаныя і досыць лагічна што каталікоў слухаць ніхто не стаў, таму будаўніцтва хутка распачалося.
Аднак незадаволенай засталася і абшчына мясцовых габрэяў, якія ў дзень асвятлення пляцоўкі для будаўніцтва зладзілі пратэст, – людзі былі супраць таго, што зямлю адабралі. Але ўжо раніцай і гэтая спрэчка была вырашана. Магчыма, што дапамог атрад казакоў, якіх адправілі разабрацца ў сітуацыі.
Царква Святых Казьмы і Дзям’яна ў Вішневе адносіцца да рэтраспектыўна-рускага стылю архітэктуры. Напачатку 2005 года пачаліся работы па рэстаўрацыі будынка: капітальна акультурылі тэрыторыю, абнавілі дах, купал і элементы дэкору, адрэстаўравана таксама ўваходная брама. Работы занялі амаль 10 год, але вынік сапраўды дастойны.
Само мястэчка Вішнева многім абавязана старажытнаму роду Храптовічаў, амаль кожная славутасць часткова ці поўнасцю звязана з іхней дзейнасцю. Таму будзе цікава паглядзець і старую сядзібу “Адравонж”, якая належала гэтаму роду.
Царква ў вёсцы Яршэвічы
У 40 кіламетрах ад Мінска, па трасе М6, размешчана вёска Яршэвічы. Тут захавалася класічная царква з бутавага каменя, пабудаваная ў сярэдзіне 19 стагоддзя. Узнясенская царква месціцца на ўскраіне вёскі, тэрыторыя дагледжаная і чыстая, але склалася ўражанне, што храм не выкарыстоўваецца і пустуе.
Царква ў Яршэвічах функцыянуе з 1863 гады. Прыблізна ў 50-ых гадах, 20 стагоддзя, храм хацелі знесці, але мясцовыя жыхары абаранілі царкву.
Калісьці ў гэтай вёскі стаяў і драўляны касцёл, але на жаль, яго вырашылі знесці, ніжэй ёсць фота:
Царква ў вёсцы Крайск
Крайск сёння – гэта невялічкі аграгарадок у Лагойскім раёне, дзе са славутасцяў можна вылучыць праваслаўны храм Святога Аляксея 1987 года і Свята-Мікалаеўскую царкву. Абодва храмы тыпавыя, выкананы ў псеўдарускім стылі і з пункту гледжання архітэктуры даволі звычайныя.
Незвычайна тое, што каля сцен Мікалаеўскай царквы ўсталяваны бюст Мікалаю II (апошні расійскі імператар). Па ўсёй бачнасці – гэта адзіны падобны помнік у Беларусі. Усталёўку бронзавага бюста зрабілі ў 2009 па ініцыятыве мясцовага святара.
Сам храм пабудавалі ў 1876 годзе, на месцы згарэлага драўлянага папярэдніка. Перад уваходам на тэрыторыю трохаркавая брама, упрыгожаная іконамі.
Вежа-званіца злучана з прытворам, – двухузроўневая, дзверы царквы вылучаны даволі цікавым парталам на дэкаратыўных фальш-калонах.
Справа да асноўнага аб’ёму храма прыбудаваны цагляны будынак, верагодна гэта зроблена ў 70-ыя. Гадоў 10 таму тут арганізавалі мясцовы клуб, які дзейнічае і сёння.
Пасля вайны царкву ў Крайску выкарыстоўвалі пад гаспадарчыя патрэбы, а вярнулі вернікам толькі напачатку 2000-ых. Знайсці гэтую славутасць будзе нескладана, размешчана ў самым цэнтры аграгарадка.
Царква Святога Дзмітрыя Салунскага ў Малой Бераставіцы
Царква ў Малой Бераставіцы пабудавана ў 1866 годзе. Храм тыпавы, выкананы ў псеўдарускім стылі з дробных бутавых камянёў і цэглы.
Царква дзеючая, з дагледжанай акуратнай тэрыторыяй і даволі свежым рамонтам, добра відаць, што за храмам уважліва сочаць.
Аграгарадок Малая Бераставіца знаходзіцца на трасе Р99 паміж Гродна і Ваўкавыскам, а царква стаіць адразу на з’ездзе з трасы. Са славутасцяў тут варта вылучыць: касцёл, былы крухмальны завод, таксама недалёка ад гэтых мясцін будзе цікава паглядзець сінагогу ў Індуры.
Храм Святога Антонія ў Косава
У 1868 годзе ў цэнтральнай частцы горада Косава была пабудавана Свята-Антоніеўская царква. Гэты храм выкананы ў рэтраспектыўна-рускім стылі, падобныя цэрквы з’яўляліся тады ў велізарнай колькасці па ўсёй Беларусі.
Вядома, што Свята-Антоніеўская царква далёка не галоўная цікавостка Косава, большасць турыстаў нават не даязджаюць да гэтага храма, аддаючы перавагу палацу Пуслоўскіх.
Царква візуальна складаецца з 4 частак, дзе галоўная – двух’ярусная вежа-званіца. Інтэр’ер храма просты і без асаблівых упрыгожванняў. Тэрыторыя таксама не вылучаецца нічым цікавым.
Косаўская царква знаходзіцца на вуліцы Вясёлая 2. Таксама ў Косава варта паглядзець музей-сядзібу Тадэвуша Касцюшкі, Траецкі касцёл і каталіцкую капліцу.
