У сучасным аграгарадку Пагародна, што ў Воранаўскім раёне (які да Другой сусветнай вайны часта называлі проста Горадна або Горадня), “хаваецца” некалькі цікавых гістарычных аб’ектаў. Сёння вандроўнікі прыязджаюць сюды, каб прагуляцца па старым парку, пабачыць унікальную капліцу і дакрануцца да трагічнай гісторыі страчанай сядзібы Тышкевічаў.
Гісторыя маёнтка ў Пагародне пачынаецца яшчэ ў 15 стагоддзі, а ў розныя часы гэтыя землі належалі Сапегам і Радзівілам, пакуль у другой палове 18 стагоддзя ўладальнікам не стаў Людвік Тышкевіч. Менавіта пры Тышкевічах, тутака ў Пагародне, вырашалі збудаваць шыкоўную рэзідэнцыю. Так у 1780 годзе Людвік Тышкевіч запрасіў знакамітага архітэктара нямецкага паходжання – Шымана Багуміла Цуга.
Цуг пабудаваў вельмі прыгожы драўляны палац у стылі класіцызму, цалкам імаверна, што гэта быў адзін з першых падобных будынкаў на тэрыторыі сучаснай Беларусі.
Звонку палац выглядаў стрымана, але ўнутры дзівіў багаццем і тонкім мастацкім густам. Пабудова складалася з двух частак: у адной месціліся жылыя пакоі і гаспадарчыя пакоі, а ў другой знаходзіўся салон, упрыгожаных жывапісам, велізарная бібліятэка і спальні гаспадароў.
Гэтаму палацу наканавана было прастаяць крыху больш за стагоддзе. У пачатку Першай сусветнай вайны, у 1914 годзе, унікальны палац цалкам быў разбураны. Да нашых дзён ад яго захаваліся толькі фрагменты парку і камяні падмурка.
На пачатку 20 стагоддзя ўладальнікам маёнтка стаў ваенны дзеяч – генерал-лейтэнант Кіпрыян Кандратовіч, герой руска-японскай і Першай сусветнай войны. Пасля рэвалюцыі 1917 года ён актыўна далучыўся да беларускага нацыянальнага руху і стаў адным з арганізатараў войска БНР. Выйшаўшы ў адстаўку, пажылы генерал жыў у маёнтку ў Пагародне, дзе і памёр у кастрычніку 1932 года.
Калі ад палаца Тышкевічаў засталіся толькі ўспаміны, то вось каталіцкая капліца ў Пагародне пакрысе аднаўляецца.
Капліца Святога Іаана Хрысціцеля была пабудавана ў другой палове 18 стагоддзя (цалкам імаверна, што каля 1780 года, адначасова з палацам). Аднак яе архітэктурны стыль зусім іншы – позняе барока з вельмі выразнымі і рэдкімі для Беларусі элементамі ракако.
Гэта невялікі мураваны храм з вельмі пластычным і хвалістым фігурным франтонам над уваходам. Фасады капліцы былі багата аздоблены пілястрамі, нішамі і карнізамі.
За савецкім часам капліца стаяла зачыненай і прыходзіла ў заняпад, і пакрысе разбуралася.
У 1990-я гады руіны будынка павярнулі каталікам, пачалася доўгая праца па аднаўленню гэтага помніка, якая не скончылася і сёння.
Ніжэй кропка з адзнакай гэтай цікавосткі на мапе:
У гэтым краі раю таксама паглядзець неагатычны касцёл Святога Георгія ў Асава і заехаць у мястэчка Беняконі.
