Івашкавічы гэта дужа цікавае мястэчка ў Зэльвенскім раёне, а галоўная цікавостка тутака – маляўнічыя руіны таямнічай царквы і старажытныя могілкі на ўзгорку. Як часта бывае ў нашай гісторыі, праверанай і дакладнай інфармацыі пра гэтыя аб’екты – небагата.
Што вядома пра царкву? Хутчэй за ўсё храм збудавалі ў другой палове 18 стагоддзя, а ў 1850 годзе крыху перабудавалі. На гэта дарэчы ўказвае і архітэктура (тут прасочваюцца рысу стылю барока). Таксама цалкам імаверна, што царква першапачаткова будавалася як уніяцкая.
А вось хто замовіў будаўніцтва царквы – таямніца. Магчыма гэта зрабілі тагачасныя ўладары мястэчка Івашкавічы – Стравінскія. Аднак калі ставіць пад сумнеў што храм збудавалі ў 18 стагоддзі, а дапусціць што яго цалкам узвялі ў сярэдзіне 19, тады заказчыкі – Астрамецкія (бо менавіта яны гаспадарылі ў Івашкавічах з 1824 года).
Здзіўляе і званіца, якая дакладна не мае нічога агульнага з царквой. Тут і іншы матэрыял (вялікія камяні, якія быццам бы ўзялі ад агароджы), так і стыль будаўніцтва.
Агароджа таксама дадае пытанне і версію аб тым, што на гэтым пагорку магчыма штосьці месцілася ў старыя часы, задоўга да царквы.
Магільныя камяні – гэтая фінальная частка “таямнічай гары” у Івашкавічах. Валуны наколькі разумею ніхто ніколі не даследаваў, а іх узрост вельмі фармальна вызначаны (пачатак 17 стагоддзя – другая палова 19 ст). Шмат у якіх крыніцах пазначана што тут каля 200 валуноў, але фактычная выглядае быццам бы і менш. Можа камяні пад зямлёю, ці іх пакрысе расцягнулі.
Мяркуецца, што храм зруйнавалі яшчэ за часам Першай сусветнай вайны, ці нават раней. Гэты факт добра тлумачыць чаму няма ні фота, ні нейкай інфармацыі.
У любым выпадку Івашкавічы будзе цікава наведаць, загадак у мястэчку сапраўды хапае. Ніжэй кропка на мапе з месцам дзе знаходзяцца рэшткі царквы:
Яшчэ адна вартая цікавостка ў гэтым краі – былая сядзіба ў Аляксандраўшчыне, калі час дазваляе, – абавязкова наведайце.
