Пра Варончу калісьці казалі, што гэта быў адзін з найпрыгажэйшых маёнткаў свайго часу ў Навагрудскіх землях. У пісьмовых звестках мястэчка згадваецца яшчэ ў сярэдзіне 17 стагоддзя, як уладанне ваяводы Стэфана Курча. Затым Варонча перайшла да Несялоўскіх, пры якіх тутака быў збудаваны касцёл, а яшчэ сядзіба. Нягледзячы на тое, што гэта адбылося 250 гадоў таму – штосьці з гэтай спадчыны можна паглядзець і сёння.
Аднапавярховую драўляную сядзібу па ўсёй бачнасці будавалі яшчэ пры Несялоўскіх, але цалкам імаверна, што перабудоўвалі пры наступных уладарах – Мержаеўскіх і Любанскіх. Сядзіба выглядала вельмі файна, ейная архітэктура – гэта плаўны пераход свайго часу ад стылю барока да класіцызму. Будынак вылучаўся складанымі формамі, лёгкай асіметрыяй, уваходамі з чатырохкалоннымі порцікамі.
Акрамя дома гаспадароў трэба згадаць і яшчэ адзін цікавы аб’ект, – так званы “скарбчык”, дарэчы будынак больш-менш захаваўся да нашага часу, але крыху ў перабудаваным выглядзе.
Цяпер гэтага няма, але раней, у цэнтры двухсхільнай страхі з франтону ўздымалася высокая вежа квадратная з гадзіннікам, глядзіце на старым фота.
Яшчэ адзін напамін “пра былое шляхецкае” – гэта будынак вінакурні, які першапачаткова быў сядзібным домам.
Падабрацца да гэтага будынку будзе сапраўды складана, бо знаходзіцца на тэрыторыі дзейнага прадпрыемства, але з боку парка можна паглядзець на прыгожы неагатычны фасад. Будынак шмат разоў перабудоўваўся і зменьваўся, але нешта цікавае ўсё адное захаваў.
Драўляная сядзіба ў Варончы была знішчана ў 1943 годзе, ад яе анічога не захавалася, нават знайсці месца дзе яна стаяла досыць праблематычна.
Ёсць інфармацыя пра тое як выглядаў дом унутры, ну і фота інтэр’ераў. Так сядзіба мела каля 20 пакояў. Сярод іх найбуйнейшым была зала-сталовая, да якой далучалася галерэя. Гэты пакой займаў амаль усю сярэдзіну дома ад боку заезду і палову прасторы паміж правым ганкам.
Салон “зялёны” меў найбольш багатую абстаноўку і ўключаў ўзорыстую абіўку сцен, столь, якая была аздоблена дэкаратыўнай тынкоўкай і бронзавай жырандоллю з крышталямі. У гэтым пакоі стаяла некалькі вельмі цікавых камплектаў мэблі ў стылі Людовіка XVI, – рознага кшталту сталы і столікі, канапа, а таксама шмат крэслаў.
Нягледзячы на сумны лёс апошніх уладароў Варончы і на тое, што сядзіба была знішчана, наведаць гэтыя мясціны варта. Тут часткова захаваўся пейзажны парк, які памятае мінулае, таксама можна зазірнуць на старыя могілкі, якія сталі апошнім месцам спачыну для Мержаеўскіх, Любанскіх і Чарноўскіх.
Ніжэй кропка з адзнакай будынка бровара:
Гэтыя мясціны сапраўды багатыя на цікавосткі і гісторыю, таму раю з’ездзіць у Туганавічы дзе была сядзіба Верашчакаў і дзе збіраліся філарэты. Яшчэ адзін напрамак – гэта царква ў вёсцы Райцы і спадчына Раецкіх.
