У Баранавіцкім раёне, у вёсцы Вялікая Сваротва, можна паглядзець сапраўды ўнікальны помнік архітэктуры – царкву Святой Троіцы, якая выканана ў форме трыкутніка. Як разумееце, падобныя пабудовы зусім некананічны і нетыповы для хрысціянства, але вельмі цікавыя для турыстаў і вандроўнікаў. Што яшчэ цікавей, аналагічных цэркваў няма не толькі ў Беларусі, але імаверна і ва ўсёй Еўропе, з-за чаго гэты аб’ект становіцца толькі каштоўней.
Першыя згадкі пра мястэчка Вялікая Сваротва адносяцца ажно да сярэдзіны 15 стагоддзя, – тады гэта было ўладанне роду Храптовічаў. Затым гэтыя землі пераходзілі ад аднаго шляхетнага роду да другога, але ў гэтым ланцужку варта вылучыць Незабытоўскіх.
Бо менавіта пры Якубе Незабытоўскім у 1823 годзе была пабудавана гэта трыкутная царква ў Вялікім Сваротве. Характэрна, што на месцы дзе стаіць гэты храм, раней была аналагічная драўляная пабудова, якая датавалася 1747 годам.
А як жа з’явілася ідэя будаўніцтва такога незвычайнага храма?
Ёсць некалькі версій (як заўсёды). Адна з найбольш лагічных і імаверных – экуменічная (*у дадзеным выпадку маецца на ўвазе роўнасць рэлігійных канфесій хрысціянства). Усё ж такі царква будавалася як уніяцкая і мела тры раўназначныя ўваходы з агульным алтаром.
View this post on Instagram
Ёсць меркаванне, што такое архітэктурнае рашэнне мела канкрэтны сэнс – аб’яднаць людзей. Гэта значыць вернікі (католікі, уніяты і праваслаўныя) маглі ўвайсці са свайго асобнага ўваходу, але звярнуцца да бога перад адным алтаром.
Вядома што ёсць і больш містычная ці таямнічая версія будаўніцтва – масонская місія. Як памятаеце, трыкутнік – гэта сімвал масонства, таму храм у такіх формах злёгку навявае параўнанні і аналогіі. Да таго ж, храм асвечаны ў гонар Святой Троіцы.
Самая простая і банальная версія будаўніцтва царквы падводзіць нас да таго, што храм у Вялікай Сваротве зусім і не ўнікальны. Бо 18 і пачатак 19 стагоддзя – гэта перыяд росквіту барока і эксперыментаў у архітэктуры. Таму ёсць меркаванне, што дадзеная царква – гэта сціплая копія еўрапейскіх культавых збудаванняў. Адзіны нюанс, нават пошук праз гугл адмаўляецца выдаваць падобныя храмы, так што гэтая тэорыя выглядае малаверагоднай.
Да меней прыкметных архітэктурных асаблівасцяў аднясём унутраную планіроўку храма. Асноўны аб’ём царквы займае шасціграннае памяшканне з алтаром па цэнтры, да якога прымыкае цэлых 3 сакрысціі роўнага памеру. (звычайнага іх 2, або 1)
У 1939 годзе, маёнтак Незабытоўскіх у Вялікай Сваротаве нацыяналізаваны, а падчас Другой сусветнай вайны яго і царкву разбурылі. Праўда застаецца загадкай хто менавіта. Большасць крыніц упэўнены, што гэта зрабілі партызаны, каб не пакінуць зручную абарончую пазіцыю для немцаў, але як там было насамрэч ужо ніхто і не згадае.
Пасля гэтых падзей Троіцкая царква амаль 70 гадоў стаяла занядбаная, пакуль у 2006 годзе не пачалася маштабная рэканструкцыя.
Апроч самога храма была адноўлена і брама-званіца.
Трохкутная царква знаходзіцца дзесьці на сярэдзіне дарогі Н279, якая злучае Моўчадзь і Гарадзішча. Ніжэй кропка з адзнакай яе на мапе:
Калі будзеце ў гэтым краі, таксама раю наведаць неабарочны касцёл Божага Цела ў вёсцы Дварэц, а па шляху паглядзіце таксама на ледніковы кангламерат.
