Вёска Завушша, як і шмат іншых мясцін і мястэчак Нясвіжскага раёна, цесна звязана з прозвішчам Радзівілаў. Так у 1768 годзе гэтыя землі сталі пасагам для Тэафіліі Радзівіл, якая пабралася шлюбам з Ігнатам Мараўскім. А ўжо ў 1770 годзе ў Завушшы пачынаецца будаўніцтва сядзібы Мараўскіх. Тутака закладваецца пейзажны парк, узводзяцца гаспадарчыя пабудовы, а таксама будуюць капліцу-пахавальню. Менавіта руіны гэтай капліцы сёння і выклікаюць найбольшую цікавасць.
Сам маёнтак даволі хутка развіваецца і разрастаецца. Так як жа так здарылася, што да нашага часу ад вялікага фальварку засталіся толькі руіны капліцы і некалькі пабудоў? Чыннікаў як заўсёды некалькі, але пойдзем у гістарычным парадку.
У 1890 годзе сядзібу Мараўскіх набыў вядомы ў гэтым краі барон з роду Гартынгаў (у суседнім Снове таксама была ягоная сядзіба). Маёнтак палепшылі і працягвалі пашыраць: з’явілася нават сажалка, а яшчэ быў павялічаны парк.
А вось заняпад Завушша пачаўся з прыходам немцаў падчас Першай сусветнай вайны. Сядзіба была разрабавана і часткова знішчана. У сядзібным доме арганізавалі кінатэатр для нямецкіх салдат, для чаго прыйшлося разбурыць унутраныя сцены будынка.
Капліца ў вёсцы Завушша – болей за ўсё нагадвае аб некалі маштабнай сядзібе Мараўскіх. Цагляная пахавальня з шасцю калонамі і квадратнай арыентацыяй (10,5*10,5 метраў), выглядае запушчанай, але ўсё яшчэ прыцягвае ўвагу.
Цікава, што побач з капліцай Мараўскіх знаходзяцца чаркі новай цэглы. Хто ведае, можа тут плануецца рэканструкцыя?
На падыходзе да капліцы-пахавальні ёсць і некалькі драўляных пабудоў – гэта свіраны, канца 19 – пачатку 20 стагоддзя, яшчэ адзін напамін пра стары маёнтак.
Вёска Завушша адносіцца да сельскагаспадарчага прадпрыемства “17 верасня”, на балансе якога вісяць усе гэтыя будынкі. Ніжэй кропка з адзнакай гэтай цікавосткі на мапе:
Што паглядзець недалёка ад Завушша? Абавязкова зазірніце да мястэчка Вялікая Ліпа, дзе часткова захавалася сядзіба Абуховічаў. Таксама варта даехаць да аграгарадка Сноў, там можна ўбачыць масіўны палац Рдултоўскіх.
