Мястэчка Хоўхлава досыць старажытнае, у пісьмовых крыніцах згадкі пра яго сустракаюцца ўжо ў першай палове 15 стагоддзя, але пад назвай Хоўхлу. Першы парафіяльны касцёл у Хоўхлава быў збудаваны ажно ў 1437 годзе. А вось той храм які можна паглядзець сёння, з’яўляецца так бы мовіць “нашчадкам” таго старога будынка, – пра яго будзе падрабязней.
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі быў узведзены ў 1738 годзе ў заходняй частцы мястэчка, на добра бачным узвышшы. Гэта можа падацца дзіўным, але храм добра захаваўся да нашых дзён, нягледзячы на тое, што цалкам выкананы з дрэва.
Касцёл у Хоўхлава з’яўляецца архітэктурным помнікам драўлянага дойлідства з рысамі барока і класіцызму. Будынак прамавугольны, стаіць на моцным падмурку з бутавых каменёў, накрыты гонтавай страхой і завяршаецца пяціграннай апсідай.
Першапачатковае аблічча касцёла крыху адрознівалася ад таго, што можна ўбачыць сёння. Так прыгожы чатырохкалонны порцік у стылі “народнага класіцызму”, як і 2 вежы паабапал, быў прыбудаваны пазней, – дзесьці ў сярэдзіне 19 стагоддзя.
У той жа самы час, прыкладна ў 1846-47 гадах, мясцовы шляхціц Вікенцій Язвінскі збудаваў за касцёлам невялічкую каменную капліцу. Гэтая пабудова стаіць і сёння на сваім месцы.
Цяжкі час для касцёл пачаўся ў другой палове 19 стагоддзя, пасля падаўлення паўстання Каліноўскага. Так у 1866 годзе касцёл быў прымусова зачынены і перададзены праваслаўнай царкве.
Затым, у 1919 годзе, храм у Хоўхлаве быў зноўку павернуты каталікам. Тады ж яго паўторна асвяцілі пад імем Найсвяцейшай Панны Марыі.
Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны будынак касцёла стаў калгасным складам. У 90-ыя гады, паўразбураны храм вярнулі вернікам і пачалі аднаўляць.
Унутры Хоўхлаўскі касцёл выглядае досыць сціпла і нават аскетычна. У галоўным алтары ўсталявана копія цудоўнага абраза Маці Божай з Дзіцем. Арыгінальны абраз з 1963 года знаходзіцца ў Нацыянальным мастацкім музеі.
Дабрацца да аграгарадка Хоўхлава (не блытайце з Хохлава) будзе нескладана. Ад Мінска прыкладна 90 кіламетраў, трэба ехаць па трасе М6 да мястэчка Шараі, а пасля зварочваць на вёску Доры. Адкуль яшчэ прыкладна 10 хвілін ходу. Ніжэй кропка з адзнакай гэтай цікавосткі на мапе:
У гэтым краі будзе таксама цікава заехаць у Валожын, каб паглядзець касцёл Святога Іосіфа.
