Чарэя – калісьці буйное і багатае мястэчка, якое адыграла важную ролю ў гісторыі ВКЛ. Менавіта тутака знаходзіцца старажытнае Чарэйскае замчышча (гарадзішча) – месца, адкуль пачалася магутнасць знакамітага магнацкага роду Сапегаў. Гарадзішча ў Чарэі – гэта класічны ўмацаваны пагорак ранняга жалезнага веку, які пазней выкарыстоўваўся ў якасці замчышча. Паколькі маштабныя археалагічныя раскопкі на ім пакуль не праводзіліся, навукоўцы мяркуюць яго першапачатковае ўзнікненне шырокім перыядам ранняга жалезнага веку (магчыма, нават каменнага веку).

Узвышша мае авальную форму (выцягнутую паўночна-заходнюю вось), а памеры пляцоўкі складаюць прыблізна 80 на 40 метраў. Сучаснае гарадзішча знаходзіцца на невялікай адлегласці ад берага Чарэйскага возера. Аднак у старажытнасці, ландшафт быў тут зусім іншым, так археолагі сцвярджаюць, што раней узгорак быў амаль цалкам абкружаны вадой. Гэта рабіла паселішча непрыступным востравам.

Мясцовасць вакол вялікага Чарэйскага возера была заселена з даўніх часоў, бо тут праходзіла адно з адгалінаванняў гандлёвага шляху “з варагаў у грэкі”. У 15 стагоддзі Чарэя ўжо была цэнтрам удзельнага княства, якім валодалі князі Чарэйскія. У канцы 15 – пачатку 16 стагоддзя праз шлюбы і спадчыну Чарэя пераходзіць ва ўладанне Сапегаў. Паводле гістарычных крыніц, замак быў драўляна-земляным, меў некалькі вежаў і валы, здольныя вытрымаць аблогу. На жаль, шматлікія войны (асабліва сярэдзіны 17 стагоддзя) не пашкадавалі замкавых пабудоў. Сёння ад былой велічы застаўся толькі земляны ўзгорак – тое самае гарадзішча.

У нашыя дні замкавы ўзгорак у Чарэі лёгка пазнаць, але выкарыстоўваецца ён вельмі своеасабліва – цяпер тут размяшчаюцца мясцовыя праваслаўныя могілкі. Гэта даволі частая з’ява для Беларусі, калі старажытныя замчышчы ці курганы станавіліся месцам пахавання.

Ніжэй кропка з адзнакай гэтай цікавосткі на мапе:
У гэтым краі будзе таксама цікава паглядзець руіны сядзібы Свяцкіх у вёсцы Полымя і рэшткі храма ў Белай Царкве.










