Віленскае барока – гэта адгалінаванне ў архітэктурным стылі барока, уласцівае тэрыторыі былога ВКЛ. Назва з'яўляецца ўмоўнай, часцей сустракаецца тэрмін.пазней барока“. Найбольшую папулярнасць гэты стыль знайшоў у рэлігійнай архітэктуры другой паловы 18 стагоддзя. Лічыцца, што большасць архітэктараў гэтага стылю выйшлі з універсітэта Вільнюса (Старадаўняя назва горада – Вільня, адсюль і віленскае барока).

Брама базыльянскага кляштара ў Вільні.
Брама базыльянскага кляштара ў Вільні.
Касцёл Ушэсця Гасподняга ў Вільні.
Касцёл Ушэсця Гасподняга ў Вільні.

Родапачынальнікам і адным з яркіх прадстаўнікоў часта называюць Іагана Крыштафа Глаўбіца. Большасць яго работ знаходзіцца ў сталіцы Літвы, але след архітэктара ёсць і ў Беларусі.

Ёган КрыстофcГлаўбіц
крыніца малюнка: wikipedia

Прыклады віленскага барока ў Беларусі

Мабыць адным з галоўных прыкладаў дадзенага стылю на тэрыторыі. Беларусі з'яўляецца Сафійскі сабор у Полацку.

Храм значна перабудаваны ў сярэдзіне 18 стагоддзя, пад кіраўніцтвам Глаўбіца.

Касцёл у Дзятлаве – гэта яскравы прыклад архітэктуры віленскага барока. Храм будаваўся ў першай палове 17 стагоддзя, але сваё барочнае аблічча набыло пазней.

Касцёл у стылі віленскае барока Дзятлава

Пасля моцнага пажару ў 1741 годзе, дзятлаўскі касцёл значна перабудаваны па праекце архітэктара. Аляксандра Асікевіча.

Дзятлаўскі касцёл

У віцебскай вобласці, акрамя сабора ў Полацку, захаваўся і іншы прыклад позняга барока - Пакроўская царква ў Талачыне.

царква ў Талачыне

Храм перасталі будаваць як уніяцкі ў 1796 годзе, з 1804 года - праваслаўны манастыр і царкву.

Славутасці горада Талачын

Адзін з самых незвычайных прыкладаў архітэктуры віленскага барока. касцёл Святых Пятра й Паўла ў вёсцы Баруны.. Галоўная асаблівасць гэтага манастырскага комплексу - гэта адсутнасць сіметрыі галоўнага фасада.

Касцёл у вёсцы Баруны.

Касцёл перабудаваны да 1757 года, архітэктарам. Аляксандрам Асікевічам.

Манастыр базыльян у вёсцы Баруны.

Наступны прыклад віленскага барока з нашага спіса знаходзіцца ў вёсцы Васілішкі, Шчучынскага раёна.

Касцёл у Васілішках Гродзенская вобласць

Касцёл святога Яна Хрысціцеля, пабудаваны ў 1769 годзе манахамі-дамініканцамі.

Касцёл Іаана Хрысціцеля ў вёсцы Васілішкі.

В 1735 годзе, самы яркі прадстаўнік архітэктурнага стылю позняга барока Глаўбіц скончыў працу над перабудовай сабора Нараджэння Прасвятой Багародзіцы ў Глыбокім.

Сабор Глыбокае

Прыклады архітэктуры з яркімі рысамі і асаблівасцямі віленкі барока ёсць і ў Мінску. У Верхнім горадзе знаходзіцца сабор Сашэсця Святога Духа, а прама за ім былы касцёл святога Язэпа.

Сабор Сашэсця Святога Духа ў Мінску

Касцёл святога Юзафа ў Верхнім горадзе Мінска

У магілёўскай вобласці прыкладам архітэктуры позняга барока можна смела лічыць касцёл Панны Марыі ў Мсціславе.. Да працы па рэканструкцыі гэтага храма таксама прыклаў руку Ёган Глаўбіц.

Славутасці Беларусі Мсціслаў

Але і на гэтым працы Глаўбіца ў Беларусі не заканчваюцца. Адзіны храм Мальтыйскага ордэна, а сёння царква святога Аляксандра Неўскага, – таксама прыклад віленскага майстра.

У рэканструкцыі храма браў удзел і яшчэ адзін архітэктар віленскай школы - І.Фантан III. Касцёл датуецца 1746 годам.

Ёсць некалькі прыкладаў гэтай архітэктуры і ў менскай вобласці. У Івянцы пабудаваны касцёл святога Міхала Арханёла.

"Белы" касцёл святога Міхаіла Арханёла ў пасёлку Івянец

У Нясвіжы захавалася ўнікальная брама-вежа кляштара бенедэктынак.

Нясвіжская брама-званіца

Лідскі касцёл у самым цэнтры горада, таксама адносіцца да архітэктуры віленскага барока. Працу над храмам прыпісваюць усё таму ж Іягану Глаўбіцу.

Касцёл у Лідзе

Вядома ў Беларусі ёсць і іншыя прыклады архітэктуры позняга барока: храм у Жыровічах, касцёл у Лужках і больш спрэчныя варыянты кшталту царквы ў Вольна.

Рысы і асаблівасці віленскага барока

Распавёўшы пра прыклады на тэрыторыі Беларусі і Літвы, вядома варта падрабязней завастрыць увагу на асаблівасцях стылю. Трэба памятаць, што віленскае барока было распаўсюджанае ў сярэдзіне 18 стагоддзі. Часта гэты стыль згадваюць як “уніяцкае барока” і на тое ёсць відавочная прычына. У 18 стагоддзі уніяцкая царква была моцная як ніколі, таму многія храмы будаваліся, або рэканструяваліся, паводле канонаў уніятаў.

Лідскі касцёл

Стыль віленскага барока ўтварыўся на стыку візантыйскага и заходнееўрапейскага мастацтва. Архітэктура рэлігійных збудаванняў таго часу патрабавала вызначанага сінтэзу паміж каталіцтвам і праваслаўем (тое самае ўніяцтва).

Галоўны ўваход у сабор Глыбокае

Да рысаў віленскага барока можна аднесці:

  • вытанчанасць і вертыкальныя прапорцыі
  • скульптурную пластычнасць фасадаў і ўнутранага ўбрання
  • маляўнічасць збудаванняў
  • стылі храмаў уласцівыя шмат'ярусныя ажурныя вежы
  • у архітэктуры бачная свабода і больш лёгкасці, якая гармануе з манументальнасцю форм

Касцёлы ў архітэктуры барока Васілішкі

Свята-Пакроўская царква і манастыр у Талачыне.

Паглядзіце артыкул па архітэктурным стылях готыка, мадэрн, ракако на тэрыторыі Беларусі.

4 4 галасы
Ацэніце артыкул
Падпісацца
апавяшчэння
0 Каментарыі
Убудаваныя водгукі
Паглядзець усе каментары