Сярэднявечча ў Беларусі - вялікі пласт гісторыі нашай краіны, які быў насычаны мноствам палітычных, культурных, грамадскіх, ваенных і іншых падзей. У гэтым матэрыяле мы пастараемся расказаць пра самыя значныя сярод іх. Факты і даты, якія рэкамендуем ведаць кожнаму.

Сярэднявечча ў Беларусі прынята дзяліць на наступныя этапы:

1. Ранняе сярэднявечча: V-IX стст

2. Высокае сярэднявечча: X-XIII стст

3. Позняе сярэднявечча: XIV-XV стст

ранняе сярэднявечча

Фарміраванне ва ўсходніх славян першых палітычных аб'яднанняў - княжанняў. На тэрыторыі Беларусі жылі славянскія народы (саюзы плямёнаў) - крывічы, дрыгавічы, радзімічы, на самым поўдні - драўляне, валыняне, на паўднёвым захадзе - яцвягі.

862 год - першая згадка ў летапісах Полацка.

2-я палова IX ст. Адукацыя старажытнай усходнеславянскай дзяржавы Кіеўская Русь.

Высокае сярэднявечча

Сярэдзіна X ст. Адукацыя Полацкага княства. Першым гістарычна вядомым князем стаў Рагвалод, заснавальнік дынастыі Рагвалодавічаў.

974 год – першыя звесткі аб Віцебску.

славутасці віцебска

980 год – упершыню ў летапісах згадваецца горад Тураў і Тураўскае княства.

988 год – прыняцце хрысціянства ў Кіеўскай Русі.

992 г. – стварэнне хрысціянскай дыяцэзіі ў Полацку.

1003-1044 г. Княжанне ў Полацку Брачыслава Ізяславіча.

Полацкі сафійскі сабор

1017 год – першыя летапісныя звесткі аб Брэсце.

1044-1066 гады (па сябарой версіі 1050 -1055) Будаўніцтва у Полацку Сафійскага сабора.

1044-1101 года - Княжанне ў Полацку Усяслава Брачыславіча (Усяслава Чарадзея).

1054 год – Падзел хрысціянскай царквы на каталіцкую і праваслаўную.

1067 год – Першыя летапісныя звесткі аб гарадах Мінск (Меньск, Менеск) і Оршу (Ршша).

3 сакавіка 1067 г. Бітва на рацэ Няміга паміж войскамі князёў Кіеўскай Русі і войскамі полацкага князя Усяслава Брачыслававіча.

1078 год. Беспаспяховы паход на Полацк дружын усіх паўднёвых княстваў, наўгародцаў і палавецкай арды пад кіраўніцтвам Уладзіміра Манамаха.

1097 год. З'езд князёў у горадзе Любічы, на якім быў пацверджаны спадчынны прынцып уладання вотчын.

11 стагоддзе. Стварэнне першых з цяпер вядомых у Беларусі рукапісных кніг «Тураўскае евангелле» і «Супрасльскі рукапіс».

Каля 1104 – 23 траўня 1173. Жыццё і дзейнасць Ефрасінні Полацкай (свецкае імя Прадслава) – асветніцы старажытных земляў Беларусі, ігуменні Полацкага манастыра святога Спаса; прылічана царквой да святых Беларусі.

1128 год. - першае згадванне горада Гродна.

Каля 11З0 - каля 1182. Жыццё і дзейнасць Кірылы Тураўскага – біскупа Тураўскага, пісьменніка і прапаведніка, выбітнага дзеяча беларускай і ўсходнеславянскай культур; прылічаны царквой да святых Беларусі.

1202 год. Захоп нямецкімі рыцарамі вусця ракі Заходняя Дзвіна і адукацыя ў Прыбалтыцы Ордэна мечаносцаў.

выява носіць ілюстрацыйны характар

1229 год. Гандлёвая дамова «Смаленская гандлёвая праўда» паміж Смаленскім, Полацкім і Віцебскім княствамі і Рыгай.

1237 год. Аб'яднанне Ордэна мечаносцаў з Тэўтонскім ордэнам. Падстава Лівонскага ордэна.

1237-1241 год. Нашэсце мангола-татараў на тэрыторыю Русі.

1253 год. Адукацыя Вялікага княства Літоўскага са сталіцай у Навагрудку, аб'яўленне Міндоўга вялікім князем.

Замак Міндоўга Навагрудак

13 ліпеня 1260 год. Разгром войскам Вялікага княства літоўскага крыжакоў каля возера Дурбэ.

1264-1267 года. Княжанне Войшалка, які далучыў да Вялікага княства Літоўскага Наўгародскую, Пінскую, Полацкую і Віцебскую землі.

1262 год. Дагавор паміж вялікім князем ВКЛ Міндоўгам і Аляксандрам Неўскім аб сумеснай барацьбе супраць Лівонскага ордэна.

1267 год. Першая згадка пра горад Магілёве.

1271-1288 года. Узвядзенне Камянецкай вежы.

kamenec bashia

1298 год - Мірны дагавор ВКЛ з горадам Рыгай.

Позняе сярэднявечча

1307 год. Полацкае княства паводле дамовы ўваходзіць у склад ВКЛ на правах аўтаноміі.

1320 год – Уваходжанне Віцебскага княства ў склад ВКЛ на правах аўтаноміі.

1322 год - Заключэнне саюза Вялікага княства Літоўскага з Мазавецкім княствам.

1323 год - Горад Вільня аб'яўлены сталіцай Вялікага княства Літоўскага.

1325 год – Заключэнне дамовы паміж вялікім князем Гедымінам і польскім каралём Уладзіславам I Лакеткам.

1320-1330 года. Уваходжанне ў склад ВКЛ Берасцейскай і Турава-Пінскай земляў.

1330-я гады. Пабудаваны Лідскі замак, які уваходзіў у лінію прыгонных умацаванняў Навагрудак-Крэва-Мяднікі-Трвокі.

Лідскі замак фота

1331 год. Перамога літоўска-беларускага войска на чале з Гедымінам над рыцарамі Тэўтонскага ордэна на рацэ Акмяне.

1338 год. Дагавор ВКЛ з Лівонскім ордэнам і Рыгай аб міры, межах, свабодным плаванні па Заходняй Дзвіне, аб падсуднасці спрэчак паміж купцамі абодвух бакоў, аб праве прытулку і г.д.

Сярэдзіна XIV ст. Цэнтральная частка ВКЛ падзелена на дзве часткі: Віленскую і Трокскую.

1355 год. Далучэнне да ВКЛ Бранскага княства.

1358 год. Уваходжанне ў ВКЛ Мсціслаўскага княства.

1362 год. Перамога войскаў ВКЛ на чале з Альгердам (княжанне 1377-1392 гг.) над аб'яднанымі войскамі Залатой Арды каля ракі Сінія Воды. У выніку да ВКЛ далучаны землі басейна Дняпра і Паўднёвага Буга, Клеўскія, Чарнігаўскія, Северскія, Валынскія, Падольскія і Пераяслаўскія землі, падпарадкавана Смаленскае княства.

1384 год. Герб "Пагоня" стаў гербам ВКЛ.

Пагоня ў крэпасці Мазыра

1384 год. Перамовы Ягайлы (княжанне 1377-1392 гг.) з Дзмітрыем Данскім аб саюзе ВКЛ з Маскоўскім княствам.

14 жніўня 1385 год. Крэўская унія - дагавор аб аб'яднанні ВКЛ з Польскім каралеўствам. Вяселле Ягайлы з каралевай Ядзвігай.

1386 год. Абранне вялікага князя ВКЛ Ягайлы каралём польскім пад імем Уладзіміра ІІ.

1391 год. Вітаўт (княжанне 1392-1430 гг.) уступіў у палітычны саюз з Маскоўскай дзяржавай.

5 жніўня 1392 год. Астроўскае пагадненне паміж Ягайлам і Вітаўтам аб падзеле ўлады ў ВКЛ, па якім гарантавана самастойнасць апошняга.

1398 год. Заключэнне Салінскага дагавора, па якім Тэўтонскі ордэн атрымаў частку Жамойціі.

Канец 14 ст. - Пачатак 15 у. Будаўніцтва ў горадзе Гродна каменнага 5-вежавага Верхняга замка (Стары замак).

замак стары гродна

18 студзеня, 11 сакавіка 1401, Віленска-Радамская унія – дзяржаўная і палітычная дамова ВКЛ з Польскім каралеўствам, па якой ВКЛ заставалася самастойнай дзяржавай у саюзе з Польшчай.

1408 год. Вызначэнне мяжы паміж ВКЛ і Маскоўскай дзяржавай па рэках Угра і Ака.

1409-1411 года. «Вялікая вайна» ВКЛ і Польскага каралеўства супраць Тэўтонскага ордэна.

грунвальдская бітва дата

1410 год, 15 ліпеня Грунвальдская бітва – разгром Тэўтонскага ордэна аб'яднанымі войскамі ВКЛ і Польскага каралеўства.

1411 год, 1 лютага - Торуньскі мір паміж Польшчай і ВКЛ, з аднаго боку, і Тэўтонскім ордэнам, з другога.

1422 год. Згодна з Мельскім дагаворам аб міры з Тэўтонскім ордэнам да ВКЛ далучана Жмудзь.

1432 і 1434 гады. Завіт Жыгімонтам Кейстутавічам агульназемскіх прывілеяў аб раўнаванні асабістых і маёмасных правоў каталікоў і пратэстантаў.

29 Люты 1468 год. Выданне Судзебніка Казіміра Ягедлачніка – першага зборніка нормаў і законаў ВКЛ, кодэкс крымінальнага і працэсуальнага права.

1470 (?) – 1538 (?) г. Жыццё і дзейнасць Мікалая Гусоўскага - беларускага паэта-гуманіста і асветніка эпохі Адраджэння, прадстаўніка навалацінскай усходнееўрапейскай школы, дзеяча славянскай культуры.

1492-1494 год. Вайна ВКЛ з Маскоўскай дзяржавай, у выніку ВКЛ страціла Вяземскае княства і іншыя землі.

5 3 галасы
Ацэніце артыкул
Падпісацца
апавяшчэння
0 Каментарыі
Убудаваныя водгукі
Паглядзець усе каментары