Каля Гродзенскага абласнога драматычнага тэатра знаходзіцца цікавы будынак з даволі незвычайным франтонам. Цяпер тут размяшчаецца філіял “Priorbank”, але раней на гэтым месцы стаяў касцёл Узвышэння Святога Крыжа, пабудаваны пры кляштары ордэна кармелітаў.

Кармеліцкі касцёл Гродна

Як выглядаў Кармеліцкі касцёл у Гродне.
Здымак зроблены да 1903 года. Крыніца: Archiwum klasztoru ў Grodnie, be.wikipedia

На тэрыторыю Беларусі строгі манаскі ордэн кармелітаў прыйшоў у сярэдзіне 17 стагоддзі. Кляштараў будавалася не так шмат, як напрыклад базыльянскіх ці бернардынскіх, але каля 10 іх усё ж налічвалася. Гродзенскі лічыўся адным з найбуйнейшых. Таксама варта вылучыць Глыбоцкі, Мсціслаўскі і Засвірскі - храмы гэтых мясцін захаваліся да нашых дзён.

Гродна былы кляштар кармелітаў.

Першапачатковы касцёл і кляштар манахаў "босага ордэна" быў выкананы з дрэва. Аднак як часта бывала з драўлянымі пабудовамі - доўга яны не прастаялі і цалкам згарэлі ў пажары.

Пры падтрымцы Гарадзенскага старасты, у 1754 годзе пачынаецца будаўніцтва новага каменнага кляштара (у некаторых крыніцах згадваецца што работы вяліся яшчэ з 1736 года). Акрамя самога касцёла таксама пабудаваны і жылыя карпусы для манахаў.

Манастыр кармелітаў у Гродне старае фота.
Старая паштоўка – вуліца Падольная-Маставая, да 1906 года

Былы кармеліцкі манастыр у Гродне.

Кармеліцкі касцёл у Гродне часта называецца адным з найпрыгажэйшых храмаў, выкананых у архітэктурным стылі віленскага барока. Адна з прычын - мастацкі франтон на галоўным фасадзе, які цалкам можна назваць наватарскім для свайго часу.

Касцёл і кляштар кармелітаў
Паштоўка 1904-6 года

Другая палова 18 стагоддзі для кармелітаў лічыцца паспяховай: вялася актыўная асветніцкая дзейнасць, пашыралася бібліятэка, навучаліся дзеці. Сітуацыя кардынальна змянілася пасля вайны 1812 года. Тады касцёл і кляштар моцна пацярпелі падчас баёў за пераправу праз Нёман. Аднаўлялі іх павольна, бо рэсурсаў на гэта не хапала.

У 1843 годзе Гродзенскі кляштар ордэна кармелітаў закрываюць, а комплекс будынкаў перадаюць у ваеннае ведамства. У гэты перыяд у сценах храма размяшчаецца мясцовая турма, гучалі нават планы аб поўнай перабудовы пад гарадскі суд. Аднак па выніку, да 1906 года, касцёл наўпроста разабралі да падмурка, а на яго месцы ўзвялі кашары. На здымках часоў Першай сусветнай вайны перыядычна мільгае ўжо перабудаваны фасад і новыя кашары.

Кашары на месцы Кармеліцкага касцёла ў Гродне.
Аэраздымка 1915 года. Перабудаваны касцёл у кашары і кляштарны корпус

У 1937 годзе кармеліцкія манахі рабілі спробы атрымаць дазвол адбудаваць касцёл і кляштар, але атрымалі ўзамен прапанову будавацца ў іншым месцы.

У 1994 годзе былыя кашары вырашылі рэканструяваць і часткова вярнуць будынку аблічча таго самага старажытнага касцёла Узвышэння Святога Крыжа.

Кармеліцкі манастыр Гродна

Ёсць і цікавы факт. У падзямеллях, якія захаваліся з часоў кляштара, з 1972 года працаваў мясцовы бар "Яма". Па ўспамінах мясцовых жыхароў атмасфера там была што трэба, а старадаўнія катакомбы толькі дадавалі антуражу.

Паглядзець на гэтую гарадскую славутасць можна па адрасе Маставая 37ніжэй кропка з адзнакай на мапе:

У крокавай адлегласці ад гэтага месца размяшчаецца касцёл Францішка Ксаверыя - адзін з найпрыгажэйшых храмаў Беларусі.

ПАКІНЦЕ АДКАЗ

Увядзіце ваш каментар
Ваша імя