У невялікім пасёлку Першамайск, Уздзенскага раёна, знаходзяцца масіўныя руіны, якія нагадваюць крэпасць. Гэтая пабудова з'яўляецца кальвінскім зборам. Большасць гісторыкаў схіляецца да версіі, што гэты абарончы храм быў пабудаваны ў другой палове 16 ст. Але ёсць і іншая тэорыя. Па ёй збор у пасёлку Першамайск быў закладзены значна пазней - толькі ў сярэдзіне 19 стагоддзя. А за аснову ўзята вонкавае аблічча і праект Смаргонскага збору.

Кальвінскі збор у пасёлку Першамайск

храм першамайск

У залежнасці ад таго, якая з версій правільная - ёсць і некалькі здагадак аб гісторыі храма. Пачнём з таго, што вядома дакладна.

Кухцічы ці Першамайск?

Пасёлак Першамайск мае і іншую назву, гістарычную, – Кухцічы. Зямлі гэтыя першапачаткова належалі шляхетнаму роду. Кавечынскіх. І па найболей папулярнай версіі менавіта дзякуючы Мацею Кавечынскаму кальвінскі збор узводзіўся ў гэтых месцах. Арыентыровачныя даты будаўніцтва - 1560-70 гады. Мацей быў актыўны кальвініст, а таксама паплечнік Сымона Буднага.

Кальвінскі збор руіны

Кальвінскі збор Кухцічы

Пасля пераходу маёнтка да Крыштафу Кавечынскаму, ім было прынята рашэнне пераўтварыць сабор у каталіцкі касцёл.

Кальвінскі збор руіны

Кальвінскі збор руіны

З канца 17 стагоддзя землі перайшлі да роду Завішаў, якія пабудавалі тут свой радавы маёнтак. Да нашых дзён захаваліся толькі гаспадарчыя пабудовы. Некалькі флігеляў, парк і руіны вадзянога млына.

Кальвінскі збор фота з паветра

Кальвінскі збор руіны

Архітэктура кальвінскага збору

Храм аднаапсідны з тоўстымі сценамі і высокімі вокнамі, выкананы з цэглы. Архітэктуру падобных збудаванняў часта завуць абарончай, яна нетыповая для Беларусі, але была распаўсюджана ў кальвіністаў.

Кальвінскі збор руіны

Кальвінскі збор руіны

Асобнай увагі вартыя высокія вежкі з невялікімі вокнамі. Такое архітэктурнае рашэнне нечым нагадвае касцёл у Камаі. Асноўны аб'ём збору ўяўляе сабой дванаццацігранны барабан, накрыты скатным дахам.

Збор кальвіністаў у пасёлку Кухцічы.

У гісторыі згадваюцца розныя зводкі аб тым, што збор у Першамайску перабудоўваўся і відазмяняўся. Але як разумееце дакладна ўсталяваць якія даты дакладныя, а якія не - амаль немагчыма. З прыходам савецкай улады маёнтак Кухцічы ператварыўся ў саўгас і атрымаў назву Першамайск. Верагодна тады ж кальвінскі збор перасталі выкарыстоўваць як рэлігійны будынак. Доўгі час у памяшканні храма знаходзілася электрастанцыя.

Храм у пасёлку Першамайск

Цяпер руіны збору знаходзяцца на балансе Уздзенскага сельскагаспадарчага ліцэя, на кансервацыі, чакаючы магчымай рэстаўрацыі. Ніжэй размяшчэнне руін на карце:

Невялікае агляднае відэа са старых паездак:

Дабірацца ў гэтыя месцы прасцей за ўсё ад горада Узде. Іншыя цікавыя славутасці Беларусі на мапе.

ПАКІНЦЕ АДКАЗ

Увядзіце ваш каментар
Ваша імя